Bezmiâlem Valide Sultan
Biyografi Enstitüsü Nasıl Yazdım Seminerlerinin onaltıncısı 21 Mart 2024 Perşembe günü saat 18.00’da Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Üsküdar Yerleşkesinde gerçekleştirildi. Seminerin konuğu İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü hocalarından Prof. Dr. Arzu Terzi’ydi. “Bezmiâlem Valide Sultan: Osmanlı Saray Kadınlarının Biyografilerini Yazmak, Yöntemler ve Problemler” başlıklı sunumuyla Osmanlı saray çalışmaları ve kadın çalışmaları için bir yol haritası paylaştı.
Konuşmasına Osmanlı saraylılarının mahremiyetini, padişah evinden bahseden vesikaların ketumluğunu merkeze alarak başlamıştır. Tabiri caizse iğneyle kuyu kazarak bir saray monografisi ortaya çıkaran Prof. Dr. Terzi, saraylı kadınların, cariyelerin, farklı statüdeki görevlilerin ve valide sultanların izlerini arşivde sürerken Osmanlı Devleti’nin teşkilat yapısını bilmenin kendisine büyük bir kolaylık sağladığını ifade etmiştir.
Saray çalışmak isteyen araştırmacıların Osmanlı saray teşkilatını bilmeden saray vesikalarını arşivin hangi bölümünden bulabileceklerinin veya belgeleri anlamlandırabilmelerinin mümkün olmadığını ifade etmiştir. Bezmiâlem Valide Sultan’ın ve saray kadınlarının hayatlarını çalışmaya nasıl başladığını belirterek konuşmasına devam eden Terzi, doktora tezini Hazine-i Hassa üzerine yaptığı için daha kolay ilerleyebildiğini ve ayrıca ayrıca padişahın özel hazinesi olan Ceyb-i Hümâyunun yani haremin tüm masraflarını yapan hazinenin de teşkilat yapısını iyi bildiğini ifade ederek arşiv çalışmalarında darphane defterleri başta olmak üzere maaş ve tayinat defterlerini incelemenin önemine dikkat çekmiştir.
Konuşmacımız, yalnızca arşiv belgelerini değil dönemin divanları ve münşeatlarını da tarayarak Bezmialem Valide Sultan’ın yaşam hikayesini daha doğru yazabildiğini belirtmiştir. Tarihçinin karşısına çıkan her ayrıntıyı titizlikle değerlendirmesi gerekliliğine vurgu yapmıştır. Şöyle ki; valide sultanın yaptığı harcamalardan, eğitim gören öğrencilere ve zor durumdaki kadınlara yaptığı yardımlardan, kullandığı kıyafet ve eşyalardan onun zevk ve beğenilerini, iç dünyası ve karakterini bu şekilde anlayabildiğini belirtmiştir.
Hocamız bu değerli konuşmasıyla saray ve teşkilat çalışmaları yapmak isteyen araştırmacıların zihninde metodolojik olarak önemli açılımlar sağlamıştır. Sunumdan sonra konukların soruları yanıtlanmış ve program bitiminde konuk hocamıza hediyesi takdim edilmiştir. Hediye takdiminin hemen ardından, enstitümüz tarafından düzenlenen “Biyografi Yazım Atölyesi” katılımcılarına sertifikaları takdim edilmiştir. Programın bitişiyle birlikte Biyografi Enstitüsü mensupları, paydaşları, İbnülemin Mahmud Kemal İnal Vakfı Mütevelli Heyeti temsilcileri, bursiyerler ve değerli misafirlerle birlikte iftar yemeği için bir araya gelinmiştir.
