TARİH
YAZIMINDA MAYINLI ARAZİ: BİR BİYOGRAFİNİN İNŞASI
Biyografi
Enstitüsü’nün hazırlamış olduğu Nasıl Yazdım? seminerlerinin dördüncüsü
9 Haziran 2022 tarihinde Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Üsküdar
Valide-i Atik Yerleşkesinde gerçekleşti. Marmara Üniversitesi Fen-Edebiyat
Fakültesi Tarih Bölümü’nden Prof. Dr. Yüksel Çelik’in konuk olduğu bu programda,
hocamızın aynı zamanda doktora tezi olan Şeyhü'l-Vüzera Koca Hüsrev Paşa II.
Mahmud Devrinin Perde Arkası başlıklı eseri üzerinden bir biyografinin inşa
süreci ele alındı.
Prof.
Dr. Yüksel Çelik, seminerde bir biyografinin inşa sürecini ve bu süreçte
karşılaşılan temel sorunları anlatmıştır. Ardından biyografi yazımı hakkında genel
çerçeveyi çizdikten sonra Hüsrev Paşa örneğinde yakın dönem devlet ricalinin
biyografisini kaleme alırken ne tür meselelerin, sorunların ortaya çıktığını ve
bunları aşmak için imkân ve alternatiflerin neler olduğu üzerinde durmuştur.
Bir biyografi yazarının, yazacağı kişiyi dönemin çok yoğun olayları içerisinden
çekip çıkarmaya ve müstakil bir hayat hikayesini takdim etmeye çalıştığını ifade
etmiştir.
Yüksel
Çelik, biyografi çalışmalarında en temel sorunun, malzeme sorunu olduğunu vurgulamıştır.
İkinci olarak, biyografi yazımında fert
ve devir dengesini sağlayabilmenin çok önemli bir husus olduğunu söylemiş ve fert-devir
dengesi olmazsa başarılı bir biyografi yazmanın mümkün olamayacağını
belirtmiştir. Bir diğer sorunun anakronizm ve vigizm olduğu üzerinde durmuştur.
Vigizm’in politik veya ticari amaç olarak yapılabileceğini bu hususta biyografinin
istismara açık bir alan olduğunu ifade etmiştir. Ayrıca dikkat edilmediği
takdirde bir biyografinin, otobiyografi ve prosopografiye dönüşebileceğine
değinmiştir. Ardından biyografi yazımında kullanılabilecek, hususi tarihler,
seyahatnameler, konsolos raporları, günlükler, cerideler, cönk mecmuaları,
şiirler, gazeteler vb. kaynakların çalışılan döneme göre işi kolaylaştırma
potansiyeline sahip olduklarını ifade etmiştir.
Yüksel
Çelik, biyografi hakkında genel çerçeveyi çizdikten sonra Hüsrev Paşa
biyografisinin inşa süreci üzerinde durmuştur. Bir biyografiyi inşa ederken
olabildiğince kısa ve öz, biyografi çalıştığınız hissini kaybettirmeyecek,
ferdi bu hengamede yok etmeyecek kadar ele alınması gerektiğini ve bu hususun
çok önemli olduğuna dikkat çekmiştir.
Yaklaşık
doksan dakikalık konuşmanın ardından tamamlanan program, İbnülemin Mahmud Kemal
İnal Vakfı Mütevelli Heyeti üyesi Erol Erdoğan ve TBMM Basın-Yayın Halkla
İlişkiler Başkan Yardımcısı Halil İbrahim Erbay’ın konuğumuza hediye takdimiyle
sona ermiştir.
